Leczenie rwy kulszowej – hirudoterapia i bańki lekarskie
Blisko połowę pracujących ludzi dotyczy problem przewlekłych bólów dolnego odcinka pleców. Zazwyczaj problem ten jest ignorowany i narasta, aż do czasu kiedy dolegliwości zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie. Badania przeprowadzone przez GUS w 2014 roku wykazały, że 59% czynnych zawodowo Polaków ma problemy zdrowotne. Bóle dolnej partii pleców dotyczą 28% kobiet i 21% mężczyzn. Problem ten w znacznym stopniu obniża jakość życia jednostki oraz wpływa na możliwości wykonywania pracy, często ją uniemożliwia. Przyczyn dolegliwości może być wiele, a jedną z nich jest tzw. rwa kulszowa. W leczeniu rwy kulszowej można zastosować wiele metod, te bardziej tradycyjne lub nowatorskie. Hirudoterapia oraz bańki lekarskie to sposoby leczenia, które można wykorzystać z leczeniu rwy kulszowej. Celem niniejszej pracy jest omówienie zastosowania pijawek lekarskich i baniek w leczeniu rwy kulszowej.
Rwa kulszowa jest to zespół objawów, które wynikają z ucisku na nerw rdzeniowy. Objawia się silnym, ostrym i przeszywającym bólem, rozpoczyna się w okolicy lędźwiowej i promieniuje wzdłuż kończyny dolnej. Gwałtowny, rwący ból pojawia się przede wszystkim po podniesieniu ciężkiego przedmiotu bądź wykonania nagłego ruchu. Ból ten promieniuje wzdłuż nerwu kulszowego. Przechodzi od kręgosłupa, przez pośladek aż do stopy, przechodząc przez tylno-boczną powierzchnię uda. Podczas rwy kulszowej pojawiają się także: osłabienie siły mięśniowej, mrowienie, drętwienie, trudności w poruszaniu się, czasem zaburzenia czucia powierzchownego i głębokiego. Porażenie mięśni to rzadkość.
Najczęstszymi przyczynami rwy kulszowej są: dyskopatia (rozwijająca się wiele lat), zwężenie kanału kręgowego w dolnej części pleców, zespół mięśnia gruszkowatego (zwiększone napięcie mięśnia może prowadzić do podrażnienia nerwu kulszowego) oraz ciąża.
Hirudoterapia, czyli leczenie pijawkami jest metodą stosowaną już w starożytnych Indiach oraz w Imperium Rzymskim. Produkowane przez pijawki substancje mają m. in. właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne. Już po pierwszej terapii natężenie bólu zmniejsza się, obrzęk znika, a pacjentowi łatwiej jest się podnosić, schylać i chodzić. Dla najlepszych rezultatów zabieg trzeba jednak powtórzyć co najmniej kilkukrotnie.
Wskazaniem do zastosowania hirudoterapii są zespoły bólowe kręgosłupa występujące okresowo, przy których nie ma wskazań do leczenia chirurgicznego. U pacjentów cierpiących na rwę kulszową pijawki przystawia się w okolicy lędźwi, tuż nad pośladkami, wzdłuż linii nerwu w miejscach, gdzie dolegliwości są najsilniejsze.
Hirudoterapię zastosowano u 38-letniej kobiety, która po trzeciej ciąży odczuwała silne dolegliwości bólowe promieniujące do prawej kończyny dolnej. Objawy nasilały się w ciągu dnia, utrudniając kobiecie funkcjonowanie. Bólowi towarzyszyło drętwienie nogi i problem z chodzeniem. Przystawiono pięć pijawek, które przez ponad godzinę były przyssane do ran. Według kobiety zabieg „nie był taki zły, jak się spodziewała”. Prawie nie czuła, jak pijawki się przemieszczały. Odczuła czasem, pieczenie, jak pijawki kolejny raz „wgryzały się w skórę”. Od razu po zabiegu poczuła ulgę i rozluźnienie. Trzeba podkreślić, że to odczucie było chwilowe i dla osiągnięcia efektów zabieg należy powtórzyć od 3 do 7 razy. Zdjęcia 1-3 prezentują pijawki zastosowane do leczenia rwy kulszowej. Zdjęcie 4 przedstawia stan ran po 24 godzinach od zabiegu.
Dla zwiększenia efektywności zabiegu można wspomagająco zastosować bańki. Bańki są stawiane już od tysięcy lat. W różnych kulturach wykorzystywano je na rozmaite sposoby, aby wytworzyć podciśnienie, przede wszystkim w celu wyciągnięcia niepożądanych substancji z ludzkiego ciała. Jest to jeden ze sposobów na usunięcie choroby, bólu i trucizny. Kiedyś wierzono, że w ten sposób przepędza się złe duchy. Współcześnie terapeuci manualni coraz częściej stosują bańki, ponieważ jest to metoda komplementarna i alternatywna w celu leczenia wielu problemów zdrowotnych, m.in. rwy kulszowej.
Stawianie baniek ma swoje korzenie w starożytnych cywilizacjach, takich jak Egipt, Grecja i Chiny. Stawianie baniek łagodzi napięcia, redukuje stres, leczy ból oraz infekcje. Wybranie odpowiedniego miejsca na ciele ma istotne znaczenie dla uzyskania założonych efektów leczenia i zwalczania stanów zapalnych. Metoda stawiania baniek polega na wytwarzaniu podciśnienia, co stymuluje receptory w skórze oraz powoduje wynaczynienie krwi. W przypadku rwy kulszowej bańki należy stawiać w okolicach odcinka krzyżowego bądź lędźwiowego kręgosłupa.
Bibliografia:
Kroszczyński A., Rwa kulszowa i ból pleców – leczenie alternatywne,
https://rehab.pl/choroby-i-objawy/rwa-kulszowa/rwa-kulszowa-i-bol-plecow-leczenie-alternatywne/, dostęp 12.03.2026.
Rwa kulszowa a hirudoterapia – czym objawia się rwa kulszowa i jak pijawki mogą pomóc w jej leczeniu? https://euro-bion.pl/rwa-kulszowa-a-hirudoterapia-czym-objawia-sie-rwa-kulszowa-i-jak-pijawki-moga-pomoc-w-jej-leczeniu/, dostęp 12.03.2026.
Świerzyńska I., Przestrzelska A., Kowalewska B., Ocena efektywności masażu leczniczego w zespołach bólowych kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego, [w:] Sytuacje trudne w ochronie zdrowia. T. 2: praca zbiorowa, red. A. Lankau, D. Kondzior, i E. Krajewska-Kułak, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok 2017, 874-889.
Wasilewski J., Kozakiewicz M., Wasilewska A., Permoda A., Rehabilitacja pacjenta z rwą kulszową po odbarczającym zabiegu mikrodiscektomii: opis przypadku, „Medycyna Manualna”, 2/2018, 35-44.
Wójcik G., Piskorz J., Niecharakterystyczny ból imitujący lewostronną rwę kulszową – opis przypadku, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, t. 21, nr 3/2015, 240-243.
https://www.atlantaclinic.pl/hirudoterapia, dostęp 12.03.2026.
https://manualni.com/mapa-stawiania-baniek/, dostęp 12.03.2026.
Leczenie rwy kulszowej – hirudoterapia i bańki lekarskie
Elżbieta Senkowska-Stryjek
Magister pielęgniarstwa, podolog, specjalista leczenia ran, hirudoterapeuta, specjalista z zakresu zabiegów kosmetologii estetycznej
Podomed estetic ul. Parkowa Krosno Odrz.
881 493 333
esenkowskastryjek@gmail.com
